Tìm kiếm: một vùng quê

Có những giá trị văn hóa tưởng chừng đã mai một theo thời gian, nhưng nhờ những con người bền lòng gìn giữ, chúng lại hồi sinh trong nhịp sống hôm nay. Với Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình, hát trống quân không chỉ là âm điệu dân gian, mà là ký ức văn hóa của cả một vùng quê. Hơn ba mươi năm miệt mài sưu tầm, phục dựng và truyền dạy, ông đã góp phần đưa làn điệu mộc mạc ấy trở lại đời sống và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Văn Linh tên thật là Nguyễn Văn Cúc, bí danh Mười Cúc, sinh ngày 1/7/1915, trong một gia đình công chức nghèo yêu nước, tại thôn Yên Phú, xã Giai Phạm, huyện Mỹ Văn (nay là huyện Yên Mỹ), tỉnh Hưng Yên, một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, văn hiến, nơi sinh thành nhiều anh hùng hào kiệt và danh nhân văn hóa. Sinh ra trong bối cảnh đất nước lầm than, thấu hiểu cuộc sống nô lệ, được giác ngộ cách mạng, lại được tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc dẫn đường, đồng chí Nguyễn Văn Linh sớm tham gia cách mạng từ lúc mới 14 tuổi.

Trải qua 57 năm (1966-2023), từ một dải cát trắng và rừng sú vẹt hoang sơ, dưới bàn tay lao động miệt mài của những người tiên phong khai hoang mở đất đã xây dựng nên một vùng quê mới Bạch Long (Giao Thủy) với xóm làng trù phú, dân cư đông đúc, kinh tế sôi động. Đặc biệt, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM), Bạch Long đã không ngừng cải tạo, nâng cấp bộ mặt nông thôn cả về “lượng và chất”, biến nơi đây trở thành một vùng quê đáng sống của huyện.

Về thăm xã Khánh Thịnh (huyện Yên Mô) hôm nay, cảm nhận đầu tiên là một vùng quê tràn đầy sức sống, với hệ thống giao thông được bê tông hóa, những ngôi nhà kiên cố, cao tầng mọc lên san sát. Hoạt động thương mại, dịch vụ, ngành nghề ngày một phát triển, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao bước đầu hình thành, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.

Trong những ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi trở về thăm miền quê xã Khánh Trung, huyện Yên Khánh. Giữa cái nắng dịu ngọt đầu mùa hạ, dường như trên khuôn mặt của ai cũng phảng phất niềm vui và sự tự hào. Không vui, không tự hào sao được? Khi từ một vùng quê nghèo nhất nhì của huyện, giờ đây, mảnh đất ấy đang trỗi dậy và vươn lên phát triển từng ngày…

Làng tôi tên Nôm là làng Vọc, xã Vũ Bản, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Tên cổ của làng là Quắc Thị, người ta dịch ra là Cướp chợ. Dữ dằn thế sao? Cướp đâu chẳng biết, chỉ biết chợ Vọc đã hình thành từ đầu thế kỉ XX.

Từ một vùng quê thuần nông, phường Yên Bắc, quê hương người vẽ lá cờ Tổ quốc - “Giáo Hoài” Nguyễn Hữu Tiến, ngày nay đã và đang có nhiều đổi thay mạnh mẽ, hứa hẹn sẽ sớm trở thành trung tâm hành chính mới của thị xã Duy Tiên trong tương lai.

Trở lại Yên Từ sau hơn 3 năm hoàn thành Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), chúng tôi có thể nhận thấy sự thay đổi và chuyển mình rõ nét của một vùng quê thuần nông. Nông thôn mới kiểu mẫu đang dần hiện hữu ở nơi đây với điểm nhấn là những mô hình tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng để hình thành vùng sản xuất chuối - cá, rau an toàn có giá trị cao, là khu dân cư kiểu mẫu, những nếp nhà khang trang, đường sá rộng rãi đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt.

Chỉ còn hơn 1 tuần nữa là đến ngày khai hội Hoa Lư 2018, hòa trong khí thế thi đua sôi nổi của các tầng lớp nhân dân hướng về Kỷ niệm 1050 năm Nhà nước Đại Cồ Việt và Lễ hội Hoa Lư, Đội múa lân thôn Bộ Đầu, xã Ninh An đang tích cực, gấp rút, tập luyện để mang đến lễ hội sắc thái riêng của một vùng quê có truyền thống múa lân sư rồng.

Trong không khí náo nức của những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp trở lại Yên Khánh, một vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Nơi đây diện mạo nông thôn đã có nhiều khởi sắc với những cánh đồng vụ đông trải dài ngút tầm mắt, hệ thống điện, đường, trường, trạm được sửa chữa, xây mới, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày một nâng lên. Có được kết quả đó trước hết là bởi ý Đảng, lòng dân đã hợp làm một, biến những nghị quyết của Đảng trở thành hiện thực sinh động trong cuộc sống.

Những ngày đầu năm 2017, về xã Khánh Hội (huyện Yên Khánh) chúng tôi cảm nhận rõ sự khởi sắc của một vùng quê thuần nông. Trên khắp các nẻo đường từ trong làng, ngoài ngõ đâu đâu cũng rợp đỏ sắc cờ, người dân tin tưởng vào chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và hân hoan đón nhận những thành quả mà chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) đem lại.

Về Ninh Giang, đơn vị đầu tiên đạt chuẩn nông thôn mới của huyện Hoa Lư, chúng tôi cảm nhận rõ sự khởi sắc của một vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Phát huy những thành quả đã đạt được, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong xã luôn đoàn kết, cùng nhau phấn đấu lập thành tích cao nhất trong lao động, học tập, đưa Ninh Giang phát triển đi lên xứng đáng với truyền thống của một đơn vị anh hùng.

Kể từ người đầu tiên của địa phương là Bảng nhãn Vũ Duy Thanh mà người dân vẫn gọi ông bằng cái tên dân dã là Trạng Bồng đã làm rạng danh sự học của một vùng quê. Đến nay, xã Khánh Hải đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo. Đóng góp tích cực vào thành công đó không thể không nhắc đến phong trào khuyến học, khuyến tài sôi nổi, hiệu quả…

Trong ký ức về cuộc đời làm báo của mình, hình ảnh về một vùng quê nghèo, luôn bị thiên tai rình rập khiến cho đời sống ngư­ời dân vô cùng gian truân, vất vả luôn ám ảnh tôi. Có lẽ vì thế, lâu lâu tôi lại muốn về thăm xem nơi ấy giờ đã đổi thay thế nào.

Về xã Gia Phong (Gia Viễn) những ngày tháng Tám lịch sử, có thể nhận thấy sự đổi thay rõ nét của một vùng quê quanh năm lụt lội nghèo đói năm xưa.

Về Gia Viễn hôm nay, không chỉ những người con xa quê lâu năm mà ngay cả những người từng một thời đến mảnh đất này sinh sống, làm việc đều bất ngờ trước sự đổi thay rõ rệt ở một vùng quê một thời là vùng rốn lũ, quanh năm ngập lụt, mất mùa. Cuộc sống người dân Gia Viễn giờ đây đã thay da đổi thịt, ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Đã lâu rồi, tôi mới có dịp trở lại Bình Minh. Cả một vùng bãi ngang trải ra trước mắt tôi như một bức tranh thủy mặc với màu xanh của những cánh đồng lúa, cói. Ngoài xa kia là những cánh rừng phòng hộ, lớp lớp giăng thành, nối biển với chân trời. Những cư dân mới, có cả giáo lương về đồng bãi Kim Sơn, từ Kim Đông, Kim Hải, Kim Trung đã an tâm lập nghiệp, làng mới đã trở thành quê hương thứ hai của họ, với bao trăn trở, buồn vui trong vị chát mặn của phù sa và mặn mòi của gió biển. Thị trấn Bình Minh, vẫn đó giống như chứng nhân của những người đầu tiên về đây mở đất.

Hàng chục thạc sỹ, hàng trăm cử nhân đại học và gần 800 bảng vàng khuyến học là những minh chứng cho tinh thần hiếu học ở một vùng quê còn nhiều khó khăn như xã Khánh Thiện (Yên Khánh). Kết quả đó là sự nỗ lực của các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự quan tâm, động viên của các dòng họ và người dân trong xã đối với phong trào khuyến học, khuyến tài…